Oturmuş saçmalıyorum yine (saçmalamayabileceğimi yeni öğrendiğim boşluklardan geliyorum). Bir boşluk ne verebilir ki sana, bana, onlara ve uzaktakilere demeyin!! Bütün boşluklar ve boşluk olmayanlar eli boş göndermez seni. Vardır elbet bir paylaşacakları, bir bildikleri. Hem boşluklar süblümleşiverenlerden bir sürü şey taşır hatta daha da ileriye gidip boşluklar eşittir süblümleşmelerdir deme çılgınlığına kadar geliyorum. Nedir bu süblümleşip süblümleşememe olayı? Çok süblümleştim ve dolandım boşluklarda. Ama nasıl anlatılabilir bir süblümleşme hiç süblümleşmemişe. Bak ne diyecem, bazı anlarda mutluluktan ölmek isteriz bilirsin. Mutluluktan eridiğini, öldüğünü, yok olduğunu düşün. Çok basit göründü, fark ettim. Biraz daha kurcalamak gerekir bu hissi. Lâkîn nasıl, nasıl, nasıl?
Gidiyorum, geç oldu diyorum ama cevap yok. Kulaklarına üflüyorum -bir garip olursun sen kulaklarına üflenince- sen hafiften kıpırdanıp olduğun yerden devam ediyorsun şekerlemene. Sonra yattığın yerde seni izlemeye başlıyorum.Yüzüne belli belirsiz gölgeler yansıyor. Umrunda değil dünya. Az evvel, bana,limon ağacı gibi kokuyoruz ikimiz de demiştin. Unutmadım. Kim kimi limon ağacına benzetiyor şu soğuk kış günlerinde ama sen, sen işte, bir garipsin. Hem sen kitap okurken ışığı arkana almayı seversin, yoksa o gözleri kısıp kısıp kitap okumaya çalışmak yorar seni. Ve biliyor musun, ben seninle ışığı arkama almayı ve gece vakti perdeye vuran gölgelikleri saatlerce sana dokunmadan izlemeyi öğrendim. Sana dokunmamak diyorum ya, evet sana dokunmamak. Ellerimi ensende, saçında ya da karnında gezdirmemekten bahsediyorum. Herkes dokunmanın felsefesini bilir eğer soracak olursan. Peki ya dokunmamanın?
Parmaklarım yanaklarında gezinecek olsa, hemen bir hareketlilik başlıyor sende ve bir titreme alıp seni bilmem nerelere götürüyor. Evet, nerelere gittiğini bilmiyorum sevgilim. Unuttun mu, saatlerce yürüyüp yürüyüp, bilerek ya da bilmeyerek yanlış yollara sapmıştık. Ve ben gökyüzünde ayı görünce, zamanın hayli geç olduğunun farkına varmıştım. Saatlerimizi bir iki saat geri alıp yürümeye devam mı etsek diye düşünmüştüm. Çok düşünmüştüm, çok düşündüm, çok düşünüyorum ve çok düşüneceğim.
Ocak 29, 2017
No şîrove
Ocak 27, 2017
No şîrove
Navê ya herî ciwan Zekya bû. Biçûya ku derê
bê kil -jixwe çavên wê jî ji bo kilkirinê xweş mezin bûn- dernediket. Desmala
xwe jî xweş girê dida, mirov fem dikir ku li ber eynika mala xwe ya du mezel û
salonek de wextekî hêja derbas kiriye. Ya din Meryemê bû, pir pîr nîn bû lê ji
qelewbûna xwe hebkî gir û biemr xuya
dikir. Ya din jî Hacî Fatim, jineke pêncî salî û hurik bû. Sebeba hatina va her
sê jinan piçkî cûda bû. Yanî ne ji bo sebê bû an jî ji bo vexwarina çayê. Ya
herî ciwan, Zekyayê dersa xwendina Quranê dida herdu jinên din. Her ro, piştî
nimêja nîvro, dora saet sê-çaran dihatin ba hev û dest bi xwendinê dikirin.
Pêşî Hacî Fatim dihat, paşê jî Meryemê.
Mala Hacî Fatim ji mala ya din nêztir bû û jixwe kengê bixwesta dikarîbû were
mala keça xwe, mala Zekyayê. Hacî Fatim bi Yasinê dest pê dikir û heta ku
Meryemê were ew dixwend. Bi dengekî tirsokî; wek zarokên şeş salî ku cara yekem
li ber mamostaya xwe pirtûka xwe ya yekem bixwîne. Ji bo ku xeletî nebe jî hin
caran çavên xwe yên nîvkor dikuskusand û jixwe bawer bi dengekî lerzok li ser
Yasinê çi hebe ew dixwend. Piştî her kîteyeke wek pisîngeke ku di kêlîkeke de
heft çêlîk anîbe dinyayê kêfxweş dibû, bêhneke kûr dikişand û demeke kin
disekinî. Di nav van kêlîkan de tiştên tevlo mevlo, ecêb dihatin hişê wê. Hin
caran destûr nedida serê wê tevlihev bikin lê hin caran jî nikaribû bêje
bisekinin. Ji mêrê wê -ku zivistanan dihat bajêr lê nikaribû ji du mehan
zêdetir li vira bimîne- yê li gund, ji kurê wê yê Emerika, ji keça wê ya piçûk
ya rê-hez -ew a ku her roja ku derbas dibe ji mala xwe bi awayekî dûr diket,
zanîngeh, bajarên mezin û kesên nenas, zarokên me dikin xerîb li hemberî me-,
ji xwişka wê ya nexweş, ji birê wê ye
pîr bigirin da heta haqê avê û cêrana meha derbasbûyî, her tişt dihat bîra wê.
Ji nişka ve, Meryemê bi destên xwe yên mezin li derî dixist û Hacî Fatim jî ji
nav wan fikrên tevlîhev derdiket û dihat vî alî. Dema ku ferq dikir ji nav wan
ramanan derketiye, yekem wek xerîbekî li derdora xwe dimêzand, paşê mijara
hatina vira dianî bîra xwe û di dawiyê jî diket nav civata Zekya û Meryemê. Ev
rûniştina wan ya rojane zû zû nediguherî tenê dema ku diwestiyan û aciz dibûn
mijara kurtepistan ji gund dihat bajêr, ji bajêr diçû gund. Wê kêlîkê çi ji
mêjiyên wan derbas bibe ew dihat ber devê wan û derdiket nava salonê.
Zekya mamosteyeke ecêb bû, qalema wê ya
kevin, sor û devik wendayî di destê wê de her yekî xeletiyên wan dijimart û ji
wan re digot; "Di rûpelekî de heşt xelet zêde ne. Hûn herfa sê û tê li nav
hev dixin." Meryemê jî; "Keçê
welleh em li malê bilbil in. Li ba te em ditirsin." Û dewam dikir;
"Helko (gundiyeke wan bû) hatiye Stenbolê û ji hevaleke xwe re gotiye ez
Tirkî hîn bûme. Hevala wê jî gotiye ka bişitexile. Helko jî gotiye
"Îpragaz merheba." Û diketin ber sebê de. Zekya jî ji van meselokan
kêf distand, têr dikenî lê dema ku hîsa wendakirina qontrolê dihat bîra wê;
nêzî nivîsê dibû û yeko yeko xeletiyên wan ji wan re digot. Zekya ji karê
hînkirinê hez dikir û êdî di nav jinên taxa wan de navê wê bûbû "Mela
Zekya". Ew di çavên hevalên xwe de gihîştibu qadeke bilind, biqîmet û
hêja. Xwendina Quranê jixwe karekî dijwar bû, ji bo zarokên heft salî jî ji bo
jinên heftê salî jî. Û hînkirina vê tiştê zehmettir bû, bi rêya hînkirina
Quranê gellek heval ji xwe re çêkiribûn û êdî di taxa wê de tu kes nemabû ku
silavên Zekya nagîhîje wan. Eyşo, Tenzo, Fatma, Sosin, Gulsum û hê gellekê din.
Meryemê û Hacî Fatim hê roja xwe neqedandibûn û dixwendin.
Hacî Fatim bi dengekî zîz ku nexwaze peyvan
biêşîne; tîpên li ser rûpela pêncemîn, rêza duyem dixwend, Ladeyna, muhterûn wella --û ayatû an
ayatûllehûm...
Zekya jî ne dengekî hersbûyî lê bi dengekî
ku xwendevan ji bîr nekin ku ew mamoste ye got; "Haciyê, yadê te dîsa got
ayatûllehûm. Ne ayatûllehûm e, ayêtûllehûmê ye."
Meryemê jî demaku ev xeletî dibihîstin weke
ku ya rast ji wan baştir dizanî, nez dibû
û digot erê ayêtûllehûmê ye. Û tirhiya xwe ya morik-şîn rast dikir. Weke
qelewbûn û girtiya wê dantela ku bi derdora tirhiya xwe ve kirîbû jî bes mezin
bû. Morikên tirhiya Hacî Fatim jî qasê wê piçûk û xweşkok bûn. Bawerim her kes
qasê giraniya xwe morikan distînê û bi tirhiya xwe ve dike. Bawerim jinek
çiyayek e û tirhiya wê jî barê wê ye.
Ocak 26, 2017
No şîrove
Beynimdeki sıvının hareketlerini hissediyorum, bir o kıvrıma vuruyor kendini bir bu kıvrıma. Peki ya ben ne yapıyorum? Ya da biz ne yapıyoruz? Metronum gelmesine 6dk var ve ortalıkta kimseler yok. Çıkarıyorum kahverengimsi atkımı boynumdan ve senin yanına bırakıyorum. Sen ise çocukluğuma hem şaşırıyor hem de bir sonraki hareketimi izlemek için can atıyorsun. Sevdiğimiz müziği açıyorum, hani şu derinden gelip birden seni bu dünyanın içine çeken Sophie Hunger şarkısı varya, o işte. Müzik kendini belli etmeye başladı ve ben küçük küçük sallanmalarla müziğin tadını çıkarıyorum. Sen ise yaramazlık yapmak üzere olan arkadaşını kollar gibi etrafa bakınıyorsun, gözlerin fırr firr dönüyor. Bir o taraf bir bu taraf. Korkma, ben varım der gibi gülümsüyorum sana ve sen benim belimden kavrayıp kendine çekiyorsun. Boynumda kalan son parfüm kokusunu da içine çektikten sonra derin bir nefes alıyorsun. Son nefesimi aldım, ölebilirim artık bakışı var yüzünde. Ama dur! Daha ölme. Metro geldi. Ve biz boş bir vagona biniyoruz. 50 koltuk var ve hepsi bizim. Açıyorum kollarımı ve bu vagonu bize ayırttım diyorum. Hoşuna gidiyor, şımarıyorsun hafiften. Rastgele oturuyoruz bir yere, hepsi bizim ne de olsa. Rahatız. Başın omuzlarıma düşüyor ve benim kafamda bir yerlerde hâlâ Sophie Hunger çalıyor. Eşlik ediyorum ve sen ensemde, boynumda bir yerlerde son bir nefes parfüm arıyorsun...
Ocak 21, 2017
No şîrove
Benim çok az sesim titrer, vücudum titrer biriyle konuşmaya niyetlenirken. Çok korkarım yanlış anlaşılmaktan ama ölümden ve yaşlanmaktan korktuğum kadar değil.
Ve ben hiç birinin nefes alış verişine bu kadar uzun bir süre şahit olmamıştım kulağımda telefon, ama peki ya sen ona gerçekten içini döküp neler hissettiğini anlatırken ve diyeceklerim bitti ohh be! söyledim işte derken ve karşı taraftan bir tepki beklerken sadece horlama ve düzenli nefes alış veriş sesleri ile karşılaşırsan ne olur?
Koca bir hayal kırıklığı mı?
Yoksa o seni dinliyormuşçasına devam mı edersin?
Ben önce bir durdum, önce bir üzüldüm ve sonra konuşmaya, içimi sana dökmeye devam ettim. Biliyor musun bir sürü anımız geçti gözlerimin önünden (ne çok anı birikiyor farkinda olmadan), sonra Bogazici metrosuna giderken ikide bir arkama baktığımı hatırladım, kahroldum. Mp3 çalarımı açtım, müzik şahit olmalı üzüldüğüme dedim ( ben işte salak gulê, yalniz başina üzülmeyi bile beceremiyor) ve başladım yürümeye.
Hem sen beni ilk aradığında -ben uyumaya çabalarken yani- bu bir rüya mı değil mi diye çok kararsız kaldım ve telefonu nasıl açtığımı bile hatırlamıyorum. Bir ara seninle konuşmaya çalışırken ayaklarımı boşlukta sallanıyor gibi hissettim. Havada uçma ihtimalimi ve boşlukları hayal ettim. Kara delik, boşluk, uzay ve diğer bütün karanlıklar... Ve sen bana ne hissettiğini bimediğini söyleyince ayaklarım toprağa bastı, biraz yürüdüm. Biraz yürüdüm ve yoruldum. Biraz değil çok yürüdüm. Seni sana yalan söylemediğime ikna etmeye çalışırken buldum kendimi, şaşırdım. Ben bazen şaşırırım biraz. Sana karşı hep dürüst olmaya çalıştığımı/olduğumu söylüyorum ama biraz inanmıyorsun bana ve ben senin bu biraz inanmayaşına çok üzülüyorum. Hem biliyor musun ben neredeyse ilk defa birine/sana karşı çok dürüst olacağıma, gizli bir şeyin olmayacağına kendi kendime söz verdim. Keşke bunu bilip biraz dinleseydin beni. Ya da yüzüme baksaydın bir kere bütün o masada oturuşumuz boyunca. Ne biliyim yalnız bırakmasaydın beni. Belki benim yalnız kalmamaya ihtiyacım vardı. Ahh be sevdiceğim!!
Uzun bir geceden sonra titreyen telefonun sesine uyaniyorum ve salak bir mutluluk kaplıyor içimi. Salak diyorum çünkü sonrasında bu aramaya hem çok seviniyor hem de çok üzülüyorum. Açar açmaz facebook diyorsun ve ben de saaterce senin mesaji okuyup okumadığını dikizlemekten başka bir şey yapamadığımı ve çareyi en son dondurmakta bulduğumu söylüyorum. Sen de bana seni engellediğimi düşünüp o yüzden aradığını söylüyorsun yoksa büyük ihtimalle aramazmışsın. Ben çok üzüldüm ve biraz başım ağrıdı üzülmekten. Biliyor musun ben çok üzülünca başım ağırır, çenem tutulur ve kalbim sıkışır. En kötüsü de ne biliyor musun? Bunu bilen arkadaşlarımın sayısı o kadar az ki. Bir, iki, bilemedin üç... sen unutma, por favor! Hem insanlar beni çok duygusuz ve hissiz sanıyor. Çok hassas biri olduğumu biri olduğumu unutuyorlar beni eve yalnız goönderiyorlar buna Flàneur de dahil :/
Saat şimdi 03.35, ben bir süredir sana bu abidikkubidik şeyi yazıyorum ve sen uyuyorsun.
Uyuyamıyorum ben. Çok şey var düşünmek için ve ben aslında biraz da yorgunum. Ne dersin çıkar mıyım sabaha? Galiba hayır.
Kendine iyi bak
Gulêgulê
Ocak 14, 2017
No şîrove
Li Stembolê êdî baran kêm nabe. Zivistan e û çaxê cilên qalind hatiye. Mirov dikare xwe ji sermayê an jî ji baranê biparêze. Dikarî botek nû bistînî an jî şemsiyeyek dermanê van derda ye. Lê problem ji vira destpê dike ku ger ev baran, ev lipên him piçûk him jî mezin bi xwe re êşê bînin çi dibe?
Bifikire please...
Bifikire fermo...
Bifikire...
Bifikir...
Bifi..
Bi..
...
Ma çi dibe?
Çi li Stembolê baran kêm dibe,
Çi jî êş.
Kasım 30, 2016
No şîrove
Erê guhdarên ezîz, hûn bi xêr hatin, ev der radyoya Gulokê ye.
Gulokê, qasê ku ji guhdarîkirina çîrokên nû hez dike, ji vegotina çîrokên xwe jî hez dike.
(Not: ev çírok ji jiyana rasteqîn e).
Belê, ez li ku mabûm?
Ahaaa!
Diz.
Erê tu kesî xelet nebihîst. Beriya hîjdeh rojan dizek ket mala min. Ne mal lê, ket odeya min. Odeya min ya tijî bîranîn, tijî çîrok û nizanim tijî gorên xetoxeto.
Biborin serê min diêşe, dema ku diz dikevin mala min; serê min pir diêşe û dil. Dilê min jî wek berê lê naxe. Li ber sikratê ye. Piştî çil salan ê xwe bikujê, metirsin!
Piştî ku ez hînî wê/î dizê/î bûm, reviyam. Min xwe avêt bin ava kelandî û hin bîranîn şewitandin. Ez jî şewitîm lê ne ji ava kelandî, ji hestirên xwe. Pêşî çav kor bû paşê jî dil. Anha kerr im û hebkî jî dêhn.
Hûn ê bibêjin ma wî/ê dizî/ê çi kir, çi dizî?
Bersiv;
Nothing...
Êşa serê min dîsa hat û bû mêvan. On my eyes, bila were (lê qurbana te gelekî nemîne, ez ê bibim 21 salî û divê dinyayê xera bikim).
Xwedê heye ku tiştek ji odeya min kêm nebûye. Lê hûn dizanin Gulokê çima xemgîn e, çima çav piçûk e. Ji ber ku wê/î dizê/î destê xwe dayê bîranînên min û hin jî gora dilê xwe guherandiye. Û dîsa dizanim ku ew diz hînî odeya min bûye. Jê hez kiriye. Şerab vexwariya û nizanim destê xwe daye pirtûkên min. Ê dîsa bê. Bila bê. Bila bîranîn jî li ba wê/î bimînin. Naxwazim, hez nakim bîranînên ku ji aliyê hin kesên xerîb hatibin guherandin, paqij kirin û top kirin filan.
Min biryara xwe daye, ez ê mala xwe bi destê xwe bifroşim wê/î dizê/î.
Noş noş!
Kasım 09, 2016
No şîrove
Bawerim tişta herî dijwar, hînbûyîna kesekî/ê nû ye. Hiş pirr dereng qebûl dike kesekî/ê ku qet nasnake. An jî jixwe tu naxwazî hîn bibe filan. Ji ber ku hînbûyîna kesekî/ê nû jibîrkirina kesên din jî bi xwe re tîne. Û ew hîs heye ku, ger tu hevalên xwe yê kevin ji bîr bike tu yê îxanetê li dîroka xwe bike. Yanî dilê mirov qet rehet nabe. Her tim di nav "dilemma"yeke mezin diçê û tê. Hîseke ecêb e bi kurtasî...
Haziran 08, 2016
No şîrove
Bila di bîra te de be,
Xwe li ber barana te şil nakim êdî. (Y.Omerî)
Tu dizanî anha çawa hîs dikim Palyaço, wek wî mêrikê ku di destpêka strana Ali Azimi / Pishdaramad bêhneke kur dikşîne -wek ku êdî dixwaze bimire-. Yaa Palyaço, te çend cara bêhneke wisa kûr kişand. Min qet nekişandibû lê êdî dixwazim bikşînim.
Mayıs 13, 2016
No şîrove
Bûyina birca kevan tiştekî zehmet e. Ez wek kevaneke orîjînal, ji dil vê tiştê dibêjim. Gellek mirov te wek robotekî dibînin û dema ku tu diweste an jî rûyê te nakene ecêb dimînin. Heyraa, em jî mirov in, hîs dikin, dixwin, divexwin, dixwinin, diwestin, gêj dibin, hez dikin û filan bevan. Erê rast e, di nava me depoyeke tijî enerjî heye. Lê dîsa jî gelek caran ev enerjî jî têrî mirov nake û ji hal dikeve.
Nisan 23, 2016
No şîrove
Erê, wek ku ji navê nivîsê jî tê fêm kirin em hatin dawiya çîrokekê. Qebûlkirina xelasbûyîna çîrokekê wisa hêsan nîn e haaa, divê nebê jî. Ma çîrokên ku em dibêjin jiyana me nîn in? Belê, gellekî dirêj nekin û bibêjin erê, jiyana me ye. #herşeyemuhalefetolmayın.
Em her çiqas nexwazin çîrokek xelas bibe jî, ger wext hatibe -xala jî rabe- ew çîrokê bi awayekî xelas bibe. Divê meriv hin caran destûr bide ku çîrok xelas bibe. Serborî îbadetek e û divê destpêkirina serborî û çîrokên nû, yên berê werin xelas kirin an jî ji bîr kirin.
Bu hêsanî peyva jibîrkirinê dinivîsim lê dizanim wisa rehet nîn e. Ma di vê jiyanê de çi rehet e, ka ji min re bibêje dilê min bibêje...
Em her çiqas nexwazin çîrokek xelas bibe jî, ger wext hatibe -xala jî rabe- ew çîrokê bi awayekî xelas bibe. Divê meriv hin caran destûr bide ku çîrok xelas bibe. Serborî îbadetek e û divê destpêkirina serborî û çîrokên nû, yên berê werin xelas kirin an jî ji bîr kirin.
Bu hêsanî peyva jibîrkirinê dinivîsim lê dizanim wisa rehet nîn e. Ma di vê jiyanê de çi rehet e, ka ji min re bibêje dilê min bibêje...
Nisan 15, 2016
No şîrove
Baran dibarî lê bêbextiya min ev e ku rojên baranê ez her tim bi solên xwe yên kincokî an jî bê şemsiye me. Ji sermayê hez dikim û ji lipên barana ku hêdî hêdî dibarin jî. Dimeşiyan û min bihara ku bi qevzên hişk dihat hîs dikir. Rojên ecêb bûn. Geh dibû serma geh jî dibû rojek ji rojên havîna kurdistanê. Û hin rojan me çar demsal bi hev re didîtin. Sibehê payîz bû, nîvro havîn, ber evarkirî bihar û şevê zivistaneke pîs. Welhasil ez ê werim çîroka me, an jî em dikarin bibêjin kelevajî.
Wê roja sar, ez ji malê derdiketiyam û min dengê ciya xwe bihîst;
- Gulsuma, Gulsuma keça min ez ê îşev qernebiharan çêbikim tu jî bigihîje çaxê xwarinê û bixwe.
Roja ku li benda min ê ji serê min derbas bû û min got;
- Nikarim yade, saet deh û nivan ancax werim.
Payîz derbas bû, havîn çû, bihar gelekî nesekinî û zivastan hat. Ez di rêya mal de me. Di metroya ku diçe ber bi aliyê Teqsîmê ve rûniştîme û li kesên ku peya û siwar dibin dinêrim. Stenbol dereke ecêb e, her tişt di nav hev de ye. Lê ez ji qernebiharan zêdetir hez dikim.
Anha diçim malê û qernebiharan ku pêşî hatine kelandî, paşê jî di nav rûne de hatine qelandî xeyal dikim. Kêfxweş im lê dizanim dema ku birçi me pir gêj dibim. Pêşî ya xwe nabînim û qet nikarim baş bifikirim.
Hatim malê. Hebkî şil bûme lê tişt nabe ez ji baranê hez dikim û dibêjin baran ji porê re baş e. Min derî vekir lê bêhna qernebiharan ku min xeyal dikirin tune bû. Xemgîn bûm. Min ji diya xwe pirsî got;
- Here û ji xwe re germ bike.
Anha baştir im qernebihar li wira benda germbûyîne disekinin. Germ bûn ketim ser xwarina wan lê tiştek kêm e. Tehma wan ne wek berê y. Ne şor in ne jî kelê lê xweş nîn in, uffff.
Bawerim evîn jî tişteke wisa ye, dema ku sar dibe, dibe. Êdî tu çiqas germ jî bike nabe :/ çi tehm dimîne çi jî kelecan.
Gulsuma Demir
Mart 25, 2016
No şîrove
Sevgili çok kıymetli Oblomov;
Sana bu satırları yazarken insanların senin hakkındaki düşünceleri geliyor aklıma. Ben Oblomov der demez hemen sana "tembel" ve "yataktan çıkmaz" gibi etiketleri hiç düşünmeden yapıştırıyorlar. Ama bana soracak olursan, senin hayata olan bakış açın, düşüncelerin, yaptıkların, planladıkların, yapamadıkların bu iki sıfatla nitelendirilmemeli. Tembellik çok basit kalmıyor mu sence de? Sen tembel değil tam tersi ilginç bir şekilde fazla uyanıktın, her şeyin farkındaydın. İyi gözlemler yapar, kiminle nasıl, neyi, ne zaman konuşman gerektiğini bilirdin. Ama çoğunlukla muhabbet sarmaz hatta sen o muhabbetlerden nefret edercesine sıkıla sıkıla eve geri döner, kendini yatakta bulurdun.
Sana haksızsın demeyeceğim çünkü senin onların hayatına ilişkin yaptığın yorumlar o kadar yerindeydi ki bazen ben bile Oblomovlaşmak, onlardan uzak durmak ve kendimi yatağımda bulmak istiyordum. Gerçekten de bütün hayatlarının gösteriş üzerine kurulmuş olmasını fark etmek acı veriyor. Bu kadar da basit olmamalı bir hayat. Mal, mülk, mücevherler, kılık kıyafet hayatımızın merkezinde olmamalı, listenin en sonunda yer almalılar.
Bazen, bir yerden belli bir gelirim olsa ben de Oblomov gibi kendimi yatağıma bağlar mıydım? diye düşünüyorum. Ama iş derin düşünmeye gelince senin kadar cesaretli olmadığımı görüyorum. Sisteme, onunda dayattıkları ile arana koyduğun mesafe o kadar anlamlı ki. Hepimiz sürekli sistemden şikayet eder her şeyi, bütün kötü şeyleri ona yükleriz ve bunu yaparken de çok haklıyızdır. Ama iş sistemi hayatımızdan çıkarmaya geldi mi hepimiz süt dökmüş kediye döner, bir adım geri gideriz. Ve düşündüm de Oblomovluk beraberinde fazla düşünmeyi, plan yapmayı gerektiyor. Ama sen bütün bu plan ve projeleri yaparken zaman da çok hızlı akıp gidiyor ve sen ona yetişemiyorsun. Galiba en büyük sorun bu.
Neyse lafı çok fazla uzatmayayım kıymetli İlya İlyiç. Kendine çok iyi bak, doktor tavsiyelerini unutma! Temiz hava, yürüyüş ve biraz seyahat sana çok iyi gelecektir.
Selametle...
Gulsuma Demir
Mart 19, 2016
No şîrove
Sevgili ana karakter,
Seni senin yazdığın notlarından anlamaya ve tanımaya çalışmak biraz zor oldu. Çünkü kelimeler her zaman yeterli olmayabilir bir durumu anlatmak için yada belki yaşadığın şeyi ilk defa, yeryüzünde sen yaşadın ve buna isim vermekte zorlandın. Olabilir, hayat bu. Ama notlara &ben hasta bir adamım& lafıyla başlamak nerden geldi aklına? Hasta mısın, yoksa bir hasta olarak insanları ve hayatı anlamaya çalışmak daha mı kolay? Belki de olaylara cevap bulmak daha da kolaylaşıyordur bu kimlikle. Bilmiyorum, benim de kafam karıştı. Notlarının ilerleyen sayfalarında &her şeyi fazlasıyla anlamak bir hastalıktır; gerçek, tam manasıyla bir hastalık& diye bir cümle geçiyor. Yoksa senin de kast ettiğin bu muydu? Neler gördün ve yaşadın yeraltında? Hangi gerçeklerle yüzyüze kaldın ve şimdi bu haldesin?
Gerçekten kimsin sen? Bir kahraman mı, bir miskin-şirret bir adam mı? Sözlerinden, dile getirdiklerinden, yazdıklarından nasıl biri olduğunu anlamak zor. Hep bir ikilem içinde buluyorum kendimi. Evet, modern hayatı anlamaya çalışmak zor. Alıştığımız hayatlarımızı bırakıp; kendimizi bambaşka bir yerde görünce bocalamamak elde değil. Hatta çoğu kez insanlara düşman kesiliyor ve onlardan kurtulmak istiyoruz. Senin yeraltı dünyan da böyle bir yerdi sanırım. Kendine zaman ayırabildiğin ve kendinle yüzleşme imkanı bulduğu bir yer. Yeryüzüne gelince her şeyin çok değişti ve insanları anlamaya çalışmak bile zarar verdi sana. İnsanların bu hayata boş gelip boş gitmesi de üzüyor seni. Çünkü sen okumaktan ve öğrenmekten zevk alırsın. Ve tabii ki insanların aptal ve nankör olması da kızdırıyor seni. Bu durumda yapılacak çok şey yok gibi görünüyor. İnsanların kolay kolay nankörlükten vazgeç(e)meyeceklerini ikimizde iyi biliyoruz. İki seçenek var. Yeraltına geri dönüp orda yaşamaya devam etmek ya da nankörleri kendi hallerine bırakıp yaşamaya devam etmek. Karar verirken zorlanacağını adım gibi biliyorum. Ama sen seversin zor kararları ya da hiç beklenmeyecek bir şey yapıp hayatına bir nankör olarak devam edebilirsin.
Bu arada ismin neydi? Ne çok soru sordum dimi? Ama haklıyım. Notlarını okursan ne kadar çok çıkmazda olduğunu sende görecek ve bu soruları kendine soracaksın.
Selametle...
Gulsuma Demir
Mart 04, 2016
No şîrove
“Bir daha dünyaya gelme şansınız olsaydı, kim olarak gelmek isterdiniz?” Opppss… Yanlış oldu. “Birer nesne olarak gelme şansınız olsaydı ne olarak gelmeyi seçerdiniz? “diye soracaktım. Güzel bir kitap olmak hiç de fena gelmiyor kulağa ya da bir piyano ya da güzel bir tükenmez kalem ya da şık bir palto… Peki, kaliteli bir fötr şapka? Ne kadar da çok seçenek var. İşin içinden çıkmak zor gibi görünüyor. Ama ben kararımı vermiştim. Bir zıbın olarak ikinci hayatı yaşamaya hazırlamıştım kendimi. Her şeyimle, bütün varlığımla ya da bütün nesnelselliğimle. Evet güzel siyah bir zıbın -oldum olası sevmişimdir siyah iç çamaşırlarını-, atlet kısmında ince dantel detayları olan, askısının da incecik olduğu şık bir zıbın. Peki ben neden seçmiştim bir zıbın olmayı? Neden bir külot, atlet ya da pantolon değil de zıbın? Düşünüyorum da, sebepsiz seçmişim gibi hatırlıyorum. Ama bence bunun üzerine kafa yormalıyım. Elbet bir gün bu soru ile yüzyüze gelecektim ve bunun üzerine hiç düşünmemiş olmak, büyük bir terbiyesizlik olarak görülebilirdi. Ne olduğumuzu, nereden gelip nereye gittiğimizi bilmek, kendimiz için yapacağımız en güzel şey…
Evet, bir zıbının varlık nedeninin ne olduğunu anlamaya çalışarak başlayabiliriz. Bir külot ve bir atleti birbirine dikmişler ve buna zıbın demişler. Peki neden “külatlet” değil de zıbın? Bilmiyorum, insanları anlamak zor görünüyor bir zıbın olarak buradan bakınca. Bildiğim kadarıyla zıbınlar kadınlara özel olarak üretiliyor. Aahh! ♡ Ne güzel sadece kadınlara özel deyip konuyu kapatmayacağım ve bir varoluş sebebi analizi yapacağım. Ya da varolamama sebebi analizi de diyebiliriz. Zıbın dediğimiz, kadının bel kısmını güzelce kapatan, hasta olmasını engelleyen, üşütmesine engel olan iç çamaşırıdır tanımıyla karşılaşma oranı oldukça yüksektir. Peki neden bir erkek zıbın giymez, onlar hastalanmaz mı ya da beli üşümez mi onların da? Yoksa sadece çicekler mi hasta olur şu koca dünyada. Narin ve duygusal çicekler… Ya da neden bir kadın belini kapatmak için çok özel bir çaba harcasın. Parmaklarımızı, ayak bileklerimizi, kulağımızı kapatmak için özel bir çaba sarf etmiyorsak, bütün bu çabayı niye bel için gösterelim. Yoksa tahrik mi oluyor bazıları?…
Ufff neyse bütün bunları düşünüp böyle cevaplar bulmak çok üzücü. Ben zıbın olmaktan vazgeçtim. Hasta olmamak için kadınlar da gayet yünlü kazaklar giyebilirler. Hem hasta olmak isteyen hasta da olsun canım. Herkes kendisinden sorumludur. Hangi nesne olacağım konusuna gelince karar vermek uzun zaman alacak. Ama bir uçurtma güzel olabilir. Kendi kendine uçabilen cinsten olanlar…
Gulsuma Demir
Şubat 26, 2016
No şîrove
Dibêjin, ku ji avê derkeve masî dimire, min bî xwe masiyek nas kir, ji avê derket û nemir. Lê gellek caran beriya avê dikir û di nav hestirên xwe yên şor de sobayî dikir. Derketina ji avê tişteke ecêb e bi rastî jî. Ihtimala mirinê jî qasê ihtimala jiyaneke xweş heye. Êdî ew ji te re ye. Biryardayîn... ka destûr bidin hebkî qala masiyê xwe bikim. Ew masiyê min î yekem bû di vê jiyana kurt de. Ez bi wî re hîn bûm, masiyek çi dixwe, çi naxwe, ji çi hez dike, ji çi hez nake, bi çi kêfxweş dibe an jî nabe. Hema bibêje her tişt. Erê rast e, yên ku dibêjin masî dimire dereweke mezin dikin. Min çavên xwe dît, nemir. Zêdetir, bi jiyana bê av bextewartir dibû. Lê ev jî rastiyeke din e ku; masiyek heta hetaye nikare bê av bimîne. An beriya avê dike divegere an jî piştî demeke venagere û xwe dikuje.
Yên ku dixwazin, bibin xwediyekî/ê masiyeke bila van rêzan xweş bixwînin. Yekem, divê masiyek birçî nemîne. Duyem, nikare bê hez kirin bisekine, divê tu herdem bi avayekî şanî bide ku tu jê hez dike. Naxwe, ê bimire. Sêyem, masî ji xwendin û nivîsandinê pir hez dikin, divê tu jî bixwîne û bi wî re hin tiştan parve bikî. Naxwe, nabe. Ev bes in, ji xwe yên din ê ber xwe çêbibin. Jiyan e, ma mêriv hînî çi nabe. Lê veqetandina ji masiyeke tişteke dijwar e. Wek ku ew namire tu jî namire lê, dil e...
Nizanim nivîsa mjn ber bi ku derê ve diçê lê divê bisekine.
Gulsuma Demir
Yên ku dixwazin, bibin xwediyekî/ê masiyeke bila van rêzan xweş bixwînin. Yekem, divê masiyek birçî nemîne. Duyem, nikare bê hez kirin bisekine, divê tu herdem bi avayekî şanî bide ku tu jê hez dike. Naxwe, ê bimire. Sêyem, masî ji xwendin û nivîsandinê pir hez dikin, divê tu jî bixwîne û bi wî re hin tiştan parve bikî. Naxwe, nabe. Ev bes in, ji xwe yên din ê ber xwe çêbibin. Jiyan e, ma mêriv hînî çi nabe. Lê veqetandina ji masiyeke tişteke dijwar e. Wek ku ew namire tu jî namire lê, dil e...
Nizanim nivîsa mjn ber bi ku derê ve diçê lê divê bisekine.
Gulsuma Demir
Şubat 23, 2016
No şîrove
Ji ber ku xêzkirina dîwaran pirî caran îllegal tê dîtin, di derengiya şevê de, bi piranî li taxên kenar wek taxên mixalif û karker lê dijîn tên çêkirin. Van fikrên di medyayê de an jî di qada kamusal de nikarin cîh bigrin pirî caran ji bo dewletê sûç dihundirînin.
Li Tirkiyayê xêzkirinên li ser dîwaran piranî bi komên çepgir tê zanîn. Gelek xwandekarên di nav van koman de li dîwarên zanîngehê û li kolanan fikrên xwe dineqişandin. Ser van xêzkirinên îllegal dihatin qebûlkirin, roja din bi boyaxa gewr ya şaredariyê dihate girtin.
Xêzkirinên dîwaran bi gelemperî di dema bûyerên Parqa Geziyê de ketin qada kamusal. Di dema van bûyeran de gelek xêzkirinên dîwaran yê afiriner di medyaya civakî de ketin nava tiştên herî pir tê parvekirin. Her çendî xêzkirinên dîwaran nebe jî boyaxkirina pepelûkên Stenbolê û piştî wê girtina bi rengê reş ji hêla şaredariyê ve derbarê xêzkirina dîwaran de delîlan di de me.
Di pevçûnên dawî yê li Kurdistanê ku dewlet ketibû pozîsyona “mixalefetê,” li qadên şer dirûşmên wek; “Esedullah, PÖH, JÖH, Pîçên Ermeniyan, Dewlet hat” li ser dîwaran hatibû nivisîn. Dewlet ku dixwest bi nivîsan li wir hebe, di heman demê de dixwest hukumraniya xwe bi sembolên li ser dîwaran nivisiye bi dest xe.
Nifşê nû yên xêzên dîwaran #hashtag
Xêzên dîwaran ku bi piranî bûyerên civakî bi bîr dixin, hiş û bîra mekanê zindî dihêlin, bi medyaya civakî re şiklên xwe guherandin. Ku em dikarin bibêjin hashtag nifşê nû yên xêzên dîwaran in di xûyabûna bûyerên civakî de rola sereke lîstin.
“Rêyek din ku li bajar bê jiyîn nîn e”
Bi sala 2016’an ve li piraniya taxên Stenbolê nivîsên kurdî li ser dîwaran hatin xêzkirin. Ez ketim pey van risteyên helbestên kurdî, gotinên kult yê kevneşopiyê, nivîsên derûnî û nêrîna xortên kurd dide der ku li ser dîwaran hatibûn xêzkirin. Piştî ku min bi A.K. re pêwendî danî, em li ser çîroka van nivîsên li ser dîwaran axivîn.
A.K. xwandekara Zanîngeha Stenbolê ye ku li taxên cur bi cûr nivîsan li ser dîwarên Stenbolê dineqşîne. Wiha bersiv dide pirsa me ya, tu çawa dikarî li cihên cur bi cûr nivîsan binivisî; “Ez xwe bi awayek wek Flaneura nûjen dibînim. Na ku hema di nava bajêr de derbas bibim, serê xwe bilind dikim û hewl didim li neqşên avahiyan binêrim. Helbet bandora xilasbûna ji tengavbûna bajêr jî di xêzkirina min de heye. Ez dixwazim bi nivîsên xwe li kolana her roj tê de derbas dibim baxçeyek xêzkim û kulîlkan li nav deynim. Bi vî awayê belkî gewrtiya bajêr hindik bibe û tengezariya wê bê kişandin. Di vê pêvajoyê de astengiya herî mezin ji bo min pereyê spreyê ye, ji ber ku ez xwandekar im.”
A.K. dibêje ku nivîsên li ser dîwar hewldana xwe nîşandayînê ye û sedema nivîsan çima bi kurdî dinivisîne waha bi lêv dike: “Ez naxwazim kurdî tenê girtiyê çar dîwarê malê be. Ku kolan perçeyek ji jiyana min a rojane ye û ez dixwazim di vê pariyê de jî zimanê xwe bidim nîşandayîn. Ger min li kolan helbestek bi kurdî bidîta dê ezê gelek kêfxweş bibûma, ez ji bo kesên din kêfxweş bikim li kolanan helbest dinivîsim. Bo xwe bigihînim zêdetir kesan di medyaya civakî û di bloga xwe de jî perve dikim.”
Wek piraniya nifşên kurd yê nû problema A.K. jî bi rêzimana kurdî re heye û A.K. wiha vê mijarê pênase dike: “Ji ber ku ez rêzimana zimanê xwe ji dû re hînbûm di van nivîsan de dibe mijara min. Her çiqas ez bi kurdî biaxivim jî; rêzimana ziman ez di zarokatiya xwe de an jî li dezgehek perwerdeyê hîn nebûm û her ji min re beyanî dixwiyê. Ev nelivkirina min a rêziman bû sedem ku ez beşa zimanasiyê bixwînim û her û her rêziman di jiyana min de be. Bê wî di nivîsên xwe de rolên ku ji hêla civakê ve hatî qebûlkirin dadaxim qada nîqaşê, wek mînak; Mêro Xwarin Çiye? Hemû nivîsên min yên li ser dîwaran wiha dikare bê pênasekirin; çi êş di nava min de hebe diherika ser dîwaran.”
A.K. ku hin caran bi hevalên xwe re li ser dîwaran nivîs xêz dike, sedema nebûna tirsa xwe wiha dide der: “Na, ez natirsim. Kî ditirse ji xêzkirina helbestan li ser dîwar? Ez ne baweri im ku sucek di vî karê de hebe.”
Jiyan: “Helbesta li ser dîwar û li kolanê bê xêzkirin bi hêztir e”
Di nav nivîsên A.K. ê ku li kolanan xêz kirî ye de risteyên ji helbestên Rênas Jiyan jî heye. Wek ku tê zanîn Jiyan jî yek ji wan kesan e ku herî zêde ji hêla xortên kurd ve tê hezkirin û şopandin. Ji bo vê mijarê me serî li fikrê Jiyan da. Jiyan got ku helbestên li kolanan hatî xêzkirin bêtir rihê helbestê dide der û waha berdew kir: Ez gelek kêfxweş bûm ji vê agahdariyê ku helbest li kolanan tên xêzkirin û helbestên min jî di nav de hene. Ji bo min bû mizgîniyek. Helbest ku dakeve kolanan bêtir cihê xwe digre. Helbest bo di pirtûkan de genî bibe, bireze nay nivîsandin. Rûhê jiyanê di kolanan de ye û li kolanan de baştir diherike dilê mirovan. Helbesta li ser dîwar û li kolanê bê xêzkirin bi hêztir e
Nûçe: Aziz Tekin
Şubat 12, 2016
No şîrove
Klasik İbranice ve Latince dillerinde On Emir anlamına gelen Decalogue, dini inanışa göre, Sina Dağı'nda Tanrı tarafından 2 taş tablet üzerinde verildiği söylenen bir dizi dini ve ahlaki öğretiler bütünüdür. Bu öğretiler şu şekildedir;
•Karşımda başka ilahların olmayacak.
•Kendin için oyma put, yukarda göklerde olanın, yahut aşağıda yerde olanın, yahut yerin altında sularda olanın hiç suretini yapmayacaksın, onlara eğilmeyeceksin ve onlara ibadet etmeyeceksin.
•Yehova'nın, Rab'ın ismini boş yere ağıza almayacaksın.
•Sebt gününü takdis etmek için onu hatırında tutacaksın. Altı gün işleyeceksin ve bütün işini yapacaksın, fakat yedinci gün efendin Rab'e Sebttir. Sen ve oğlun ve kızın, kölen ve cariyen ve hayvanların ve kapılarında olan garibin hiçbir iş yapmayacaksınız. Çünkü Rab gökleri, yeri ve denizi ve onlarda olan bütün şeyleri altı günde yarattı.
•Babana ve anana hürmet edeceksin.
•Öldürmeyeceksin.
•Zina etmeyeceksin.
•Çalmayacaksın.
•Komşuna karşı yalan şahitlik yapmayacaksın.
•Komşunun evine tamah etmeyeceksin, komşunun karısına, yahut kölesine, yahut cariyesine, yahut öküzüne, yahut eşeğine, yahut komşunun hiçbir şeyine tamah etmeyeceksin.
Toplam 10 bölümden ve her bölümü 55 dakikadan oluşan “Dekalog” (1989), hem alışılmadık süresi, hem izleyicisine verdiği mesajlar, hem de bunu yaparken başvurduğu özgün anlatım biçimiyle sinema tarihinde çok özel bir yere sahiptir. Bu On Emir'den altıncısını Zina Etmeyeceksin'i konu alan &Dekalog Altı& 1989 bir Kiéslowski filmi. Daha doğrusu bu emirlerin hepsini kapsayan bir derlemenin altıncı parçası. &Zina Etmeyeceksin& emrini duyunca akla gelen klasik film senaryolarından çok farklı ve ezber bozan karakterlerin bolca olduğu bir film.
Hayatımızın ayrılmaz bir parçası olan ilişkilerimiz, biz hiç farkında olmadan toplumun var etmek istediği ilişki türlerine benziyor zaman içersinde. İlişkide duygusal taraf kadın, güçlü tarafın da erkek olmasi gerektiği öğretilmesi gibi. Peki bütün bu ezberleri bozacak çok güçlü, cesaretli bir kadın ve aslında erkeklerin de duygusal olabiliceğini görebileceğimiz bir çift görseydik nasıl tepki veriridik? İşte Kiéslowski bize bunu tüm ayrıntılarıyla gösteriyor.
Öncelikle filmin hikayesinin temelinde -platonik- bir aşk hikayesinin yattığını söylemek lazım. Hikayenin merkezindeki iki karakterden birisi Tomék adlı, sarışın, henüz ondokuzunda gencecik bir çocuk, diğeri ise Magda, güzel, cesaretli, toplumun yaratmak istediği kadın karakterinden çok farklı kumral, uzun boylu bir kadın. Film, kadının postahane gişesinde çalışan postaci çocuğa para dekontunu verirken başlıyor. Ve sonra ayakkabısı ile uğraşan kadını süzerken ki bakışlarını yakalıyoruz genç çocuğu, 'para yok' derken de o anın tadını çıkarmaya çalışıyor ve uzun uzun inceliyor kadını. Bu sahnenin hemen arkasından çocuğu teleskop çalmak için bir dükkan camını kırarken görüyoruz ve artık karşı penceredeki sarışın kadınının bütün hayatını çocuğun gözüyle görüyoruz. Onun görmek istediklerini bizde uzun uzun izliyor ve izlemek istemediklerine de gözümüzü kapatıyoruz. Kadının hayatının bir yıldır çocuk tarafından izlendiği öğrenirken; çocuk daha önce arkadaşının kadını izlediğini söylerken çok rahat. -Sürekli olarak işittiğimiz- Namus kavramını altüst eden o bakışını unutmak çok zor. Sevdiği kadını eve mahpus edecek olan o muhafazakarlik-korumacı erkek duygusundan arındırılmış bir bakış idi.
Bu durumda karakterlerin yaşadığı mahalleye biraz değinmek gerekebilir. Koca koca binaların bulunduğu, herkesin herkesi kolaylıkla gözetleyebileceği ve marketinin, postahanesinin bulunduğu bir mahalle. Binalar birbirine ne kadar yakın ise film boyunca komşu ilişkilerinin de birbirine o kadar uzak olduğunu söylemek mümkün. Belki de Kiéslowski şehirleşmeye çaktırmadan bir gönderme yapmak istemiştir.
Romantik filmlerde çok sık karşılaştığımız kadının bir erkeğe aşık olup, erkeğin de bunu reddetip ben aşka inanmıyorum demesinin tam tersini göreceğimiz bu filmde: aşkı reddeden taraf kadın ve aşık olan taraf da erkektir. Erkek duygusallağının çok bariz bir şekilde gösterildiği bu film, toplumun erkeğin duygusal olduğunu gizleyip onu çok güçlü göstermek istemesine karşı yapılmış bir karşıçıkış denemesidir. Tomék'in Magda'yi görmek için ona sahte para dekontları göndermesinin yanında sabahları sütçülük yapması da eklenince, ister istemez kendimizi biraz daha Magda'nın hayatı içinde, ona müdahale ederken buluyoruz. Eve sevgilisini çagiran Magda'yi her gün belli saatlerde izleyen Tomék, Magda'nın sevgilisi ile seviştiğini görünce gaz servisini arayıp sevişmelerine engel olmaya çalışıyor. Tabii eğer Tomék bunu engellemediyse onların birleşme anlarında da gözlerini kapatıp izleyemedigini kendi ağzından duyuyoruz. Şu ayrıntıları da gözden kaçırmamak önemli bence; eve gaz servisi geldiğinde kapıyı açan kişinin Magda olmasi yine ezber bozan bir hareket ve tabii kendi evine sahip olmasi ve arkadaşlarını kendi evine, kendisine ait odasına davet etmesi de aynı şekilde.
Gulsuma Demir
Şubat 04, 2016
No şîrove
Bir yere ait olmayan insanın oranın öyküsünü yazma hakkı var mıdır? Varsa anlatılan öyküye hangi gözle bakacağız ya da hangi gözle bakmayacağız. Ya da bir insan bütün kötü şeyleri konu edebilir mi öyküsüne, filmine. Nedir bir seyircinin izleme limiti? Ya da karakterlerin pısırık ise onlara vahşi, özgürlük düşkünü gibi isimler vermek ne kadar mantıklı. Bu okuyucuyu, seyirciyi kandırmak anlamına gelir mi?
Adını Amerika'da yaşayan ve doğada özgürce dolaşan yaban atlarından alan Mustang filmi, Türkiyeye ait olmayan (ait olmak benim için oranın kültürü, dil vb. ile büyümek anlamına geliyor) bir yönetmenin duyduğu bir kaç hikayeyi birleştierek; kendi kafasında Fransızların da seveceği bir film yapmış olan Deniz Gamze Ergüven'e ait. Radikal'e verdiği bir röportajında, &Türkiye'ye dışardan bakan biri değilim, kültürel olarak Fransız hissediyorum ama hikayelerim hep Türkiye hikayeleri.& demiş. Bir insanın kendini ait hissettiği kültür, onu kendisi yapan şeydir. Zaten insanlar arası farklar ırksal olmayıp kültüreldir ve Edward Tylor da Kültür kavramını: &Geniş etnografik anlamıyla (kültür) insanın bir toplumun üyesi olarak edindiği bilgi, inanç, sanat, ahlak, gelenek ve benzeri başka yetenek ve alışkanlıklıkları içeren karmaşık bütündür.& olarak açıklıyor. Buradan yönetmenin söylediğine gelecek olursak, aslında o bir Fransız ama farkında değile kadar gelebiliriz. Fransız sanatı, ahlakı, gelenekleri ve alışkanlıklıklarıyla yıllardır yaşayan bir insanın Türkiye'nin öyküsünü yazmaya, filmini çekmesine hakkının olduğunu sanmıyorum. Yazılıp, çekilecekse bile bu kulaktan dolma bilgilerle iş yapmaktan başka bir şey olmaz. Hakim olamadığın şeylere hakimmiş gibi görünmeye çalışmak! Kendince bir isim vermek gibi. Şehir efsanesi gibi bir şeyde çıkabilir ortaya. Ya da sadece göstermek istediklerin çıkar ortaya. Ve Fransada böyle filmler gişe yapıyorsa üst üste yığ hikayeleri, nerden ne kopardıysan, kaç kişiyi ağlattıysan kâr...
Aitlik meselesini bir kenara bırakıp sadece film ile ilgili konuşacak olursak bir sürü zor ve ağır konunun aynı anda seyirciye verilmesi, bir insanin ağzına aynı anda çeşit çeşit kaşıklarca yemek verilmesi gibi bir şey. Ne yediklerinin tadına varabilir insan ne de tam anlamıyla doyar, hatta yemeğin sonunda bütün o yemekleri kusup hiç bir şey yememiş gibi de hissedebilir. Bir filmde ağır konular olacaksa filmin de ağır bir şekilde akması gerekmez mi? İzleyici nasıl sindirecek her şeyi, aynı anda olan düğünler, intihar, amcanın yeğenine tecavüz etmesi. Peki Ece'nin ölümüne bile daha üzülememişken; memeleri dahi çıkmayan Nur'un evlendirilmesi de nereden çıktı? Yas tutulmuyor mu Türkiye'de? Pardon Fransa diyecektim. Bir yas ne kadar sürer ki küçük bir kasabada? Ekranın iki saniye kararması yeter mi normal hayata dönmek için? Ya da siyahlara bürünüp; bir fatiha okuduktan sonra biter mi yas tutma dönemi? Filmdeki bütün bu yasma tut(ma)ma çelişkilerinin Türkiye'yi temsil etmediği aşikar. Büyük şehirde yas tutmak kısa sürer çünkü hayat çok hızlıdır ve bazen üzülmeye zaman bile bulamazsın. Belki zaman bulursun, gece yatağına yattığında mesela ama onda da daha iki gözyaşı dökmeden uyuya kalma ihtimalin yüzde doksan dokuzdur. Ama Kastamonu gibi bir yerde, küçük bir sahil kasabasında yas tutmak iki saniye değil, aylarca sürer. Zaman çok yavaştır ve her şey sana kaybettiğin kişiyi hatırlatabilir.
Oryantalizm, Doğu'nun geriliğinin tarihsel olmayan mutlak bir yazgı olarak algılanması esasına dayanır. Hayali Doğu'nun yaratılması ve ona karşıt olarak Batı'nın kendini yeniden var etmesidir ve bunu Mustang filmi üzerinden okuyacak olursak silah, kan ve çarşaf da eksik olmamalı bu filmden. Hatta seyircinin gözüne gözüne sokmak ve onlarca silah patlatmak lazım. Filmde patlatılan silah sayısı kadar Fransız 'ların &haklılık listesi&ne ekstra artı puanlar yazılmıştır. Ve Fransızların bu filmi ve yönetmenini desteklemesinin bir nedeni de, Doğu'ya bakışlarını haklı çıkaracak şekilde bir Türk 'ün bu filmi çekmesidir.
Filmin çekileceği coğrafyaya değinecek olursak, öncelikle Kastamonu'daki hayatin böyle olup olmadığını belirtmekle başlayalım işe. Peki kızların hepsi neden çok güzel, bir çirkin de mi olmaz arada? Ve kızların evde sürekli çıplak dolaşmaları neden? Ve daha nice cevap bekleyen sorular...
Yönetmenin Radikal'e verdiği röportaja buradan ulaşabilirsiniz; http://www.radikal.com.tr/kultur/fransanin-yeni-turk-yildizi-deniz-gamze-erguven-1440357/
Gula Dînik
Ocak 18, 2016
No şîrove
Çicekli koltuklarla döşenmiş salonda bizi bekleyen yaşlı bir kadın, kırışıklıklarla dolu bir yüz ve hala taptaze olan bir hafıza. Ve salonu dolduran çiçekli koltuklar yeniden. Nasıl oturalım koltuklara, en çok acı çeken ve incinen başa mı oturmalı? Ya da acıları dinleyecek olanlar nereye otursun? Ya da en sonunda kimliğini söylemeye utanacak kişi/kişiler nasil otursun? Kapıya yakın otursunlar ki/ oturmalıyım ki kaçabilmeliyim. O koca gözler beni hapsederse acılarına, öfkesine ne yaparim? Ya kapıya yakın oturup kaçacak yer bulumazsam? Saatlerce o gözlere bakmak zorunda kalırsam? Ama, evet o gözlerle saatlerce bakışmalıyım ki, taa derinlerdeki kabuklarin kırılıp; ağlamak zorunda kalıp, öfkeden yalnız kalmak için çok uzaklara gitmeyi istemeliyim. Ya da günlerce aynaya bakmaktan korkmalıyım, ya da bir daha başka gözlerle bakışmamak için boynum bükük yürümeyi öğrenmeliyim.
Emma, 87 yaşinda bir kadın. Evet o gerçek bir kadın. 87 yaşinda olan anıların, acıların, öfkelerin ve diğer bütün iyi-kötü duygularin sahihi.... Annesini anlatmaya başlıyor. Kendi öyküsünü anlatir gibi sahipleniyor. Ne kadar da ölüm/acı dolu bir hayat/geçmiş ve hafıza. Türklerin ve Kürdlerin ailesini öldürdüğünü söylerken; elindeki mendiliyle de anıları hatırlamaktan kızaran gözlerini siliyor.
Ne kadar da çok kırışıklık var yüzünde. Ya her kırışıklık bir acıyla eşdeğer ise... Fotoğrafını çekip ona vermeyi teklif ediyorum. Bu bir kaçış mi bütün geçmişten? Hafızayı buraya getirmek mi istiyorum? Bilmiyorum. Kızı tarağı alıp saçlarını taramaya başlıyor. Ve fotoğraf için hazırız. Gülümsemeye çalıştı ama olmadı, yapamadı. Fotoğrafını çektim ve ona verdim. Çok hoşuna gidiyor herkesin. Konu şimdiye geldi, daha az korkuyorum ve nefret ediyorum kendimden şimdi. Aklına geliyor birden ve benim kim olduğumu soruyor.
Kimim ben? Bu soruda nerden çıktı? Ne kadar da kolaydı herşey, kimliksizlik.... Ne diyeceğimi şaşırıyorum, kimliğim düğümleniyor boğazımda ve ben ne kadar da çok zorlanıyorum Kürdüm derken. Nereye gömebelirim başımı bir akbaba gibi. Şimdi gözleri daha çok korkmuş ve üzgün bakıyor Emma'nın. Ne kadar sürdüğünü bilmiyorum ama çok uzun bir süre birbirimizin gözlerine bakıyoruz. Hayır, ben gözlerimi kaçırmıyorum. Yüzleşmeliyim. Hatta nefret etmeliyim kendimden ve geçmişimden. Üzüntüden içim içimi yesin ve onun gözlerindeki bütün öfkeyi sahiplenip onunlz yaşamalıyım.
O çok şey anlattı gözleriyle, ben kaybolmak, buharlaşmak, yok olmak ve ölmek istedim. Ne kadar da zor, yüzleşmek bütün geçmişle. Şimdi sadece gözlerimi değil herşeyimle süzüyor beni.
"Evet, benziyorsun Kürdlere" diyor.
Sonra bir aile albümü geliyor masaya. Ve ilk sayfada, en üstte onun bir gençlik fotoğrafı. Ne kadar da güzel. Ama gözler aynı. Acı, öfke ve üzüntü değişmemiş. Bu eski fotografın bir fotoğrafını çekiyorum. Ve şimdiki halinin bir fotoğrafını çekiyorum. Şimdiki halini görünce, kırışıklıklarını fark ediyor ve biraz üzüntü. Ve sonra genç halini gösteriyorum. İnanmıyor. Bu ben olamam, ne kadar da güzelmişim. Bu ben miyim diye soruyor defalarca. Ve gözler yine kızarıyor. Çok şaşkın. Kendine bakmaya doyamıyor gibi. Kızarık gözler daha da büyüyor ve ayrıntısıyla süzüyor geçmişi.
"Ölürsem mezar taşı resmim bu olsun" diyor.
Şimdi ne yapmalı?
Mümkün mü ölmek?
Gulsuma Demir
Gulsuma Demir
Ocak 15, 2016
No şîrove























